“Saan Napunta ang Pera ni Juan?” at Iba Pang Economic Misunderstanding ng Karamihan

Sabi sa video na ito

Ang pera raw ni Juan ay napupunta either sa assets or sa liabilities. Ang mayayaman raw ay ginagastos ang pera nila sa assets (yung mga bagay na kumikita ng pera), samantalang ang mga mahihirap daw ay puro liabilities (yung mga bagay na gumagawa pa ng gastos) ang binibili.

Sabi ko sa sarili ko, napaka simplistic ng argumentong eto. Napakadaling humatak ng mga di masyadong nag-a-analyze.  Saan mo ilalagay ang mga necessities (tulad ng tubig, at pagkain)? Papaano kung ang sahod ng isang tao ay sapat lang sa pagkain at tubig? (napaka tragic, pero ang totoo mas marami pa ang kulang pa nga ang sahod para sa pagkain man lamang) Tapos babanatan lang ng gumawa ng video na ito at sasabihing “kasalanan ng mahihirap kung bakit sila mahirap dahil finacially illiterate sila.” Ni hindi man lang kinonsidera ang iba’t-ibang dahilang kung bakit pwedeng naging mahirap ang isang tao.

Isa sa pinaka tumatak sa isip ko tungkol sa isyu ng kahirapan ang katagang ito na sinabi sa akin ng kaibigan ko.

“Ang tanging naghihiwalay sayo at sa pulubing dinadaanan mo sa kalye ay kung saang puke kayo lumabas.”

Para akong lasing na binuhusan ng malamig na tubig sa mga sinabi nyang yon. Totoo kaya? Sabi ko sa sarili ko. Ipagpalagay na nating ang naging magulang ko ay palaboy at lumaki ako sa kalye, ano kaya ang mangyayari sa akin?

Una, dahil salat sa pagkain, malamang ang utak ko ay di ganito kasigla. Malamang retarded ako. Naturally, kung retarded ako, napakaliit ng chances ko na umasenso sa buhay. Patay! Sa simula pa lang, limitado na agad ang mga options ko. Either lalaki akong bobo or mejo bobo.

Pangalawa, sakali mang palarin, at malampasan ko ang samu’t-saring sakit na dadapo sakin, problema ko pa rin ang edukasyon. Dahil mas importante ang mabuhay kesa mag-aral, magtatrabaho ako kesa pumasok sa paaralan. Punyeta. Retarded na nga dahil di nabigyan ng nutrisyon ang munti kong utak, tapos wala pang pinag-aralan.

Pangatlo, dahil sa kalye ako nabubuhay, sa kalye ko rin makukuha ang edukasyon ko. Kung anong aral ang naglilipana sa kalye, yung ang makukuha ko. Di malayong mangyari na wala pa ako sa edad na trese, snatcher na ako.

Sabi nga nila, “The instinct to survive is a primal instinct of man. It brings the best in us, but also the worst in us.”

Napakaraming guru dyan na kung sino-sinong self-made millionaires ang tinuturo at ginagawang ehemplo upang sabihin sa ating “kaya mahirap ang mahirap ay dahil tamad sila.” Ni hindi nila kinokonsidera na sila ang exception, hindi ang rule. Statistical anomaly. Hindi sila ang pruweba ng katamaran ng mahihirap. Sila ang pruweba na sa isa sa isang milyon, may isang mapalad na malalampasan ang kahirapan. Kalokohang sabihing lahat ng yaman ng isang milyonaryo ay dahil lamang sa sikap at tyaga. Kailangan din ng konting swerte. Swerte, na kahit mahirap sya ay di sya dinapuan ng matinding sakit. Swerte na hindi sya napalibutan ng masasamang impluwensya. Swerte na lumago ang negosyo nya at di inabot ng malas.

Sa bawat self-made millionaire na maituturo mo, may isang milyon akong maituturo sayo na mas masipag pa at mas matyaga sa kanya. Ano bang pinagkaiba nila? Si mamang magtataho, araw-araw gumigising ng maaga para maglako; si aleng manlalako, uminit man o umaraw nasa lansangan para magtinda; ang mga magsasaka na magkanda-kuba sa pagtatanim – mga tamad ba sila?

So nasaan ang linya na naghihiwalay sa mga mayayaman at mahirap? Kung ang tanging mag-aangat sa tao sa kahirapan ay kasipagan, bakit marami pa rin ang mahirap kahit masipag sila?

Work smarter, not harder. Sabi nila. Sabi sa video: invest.

Putang ina. Lahat catch-22. Paano ka nga magtatrabaho ng “smarter” eh kung bobo (or ignorante). Eh di mag-aral! Eh paano ka nga mag-aaral kung sa murang edad pa lang eh nagtatrabaho ka na? Papano ka mag-i-invest eh perang nakuha mo sa pangangalakal eh kulang pa sa pagkain mo? Tapos sasabihin pa ng iba “Ay naku, yang CCT (Conditional Cash Transfer) na yan, nagpo-promote yan ng mendicancy.” Never mind na ang cash transfer ay nakasalalay sa mga kondisyon na dapat matupad. Dapat nag-aaral ang mga bata, dapat may monthly check-up sa health center, dapat walang bisyo…

Social mobility of people tend to be possible with more choices. Pero papaano nga ba lalawak ang gagalawan nila kung di natin sila bibigyan ng mas maraming tsansa?

Sabi ng kaibigan ko, okay lang daw tumulong basta nasa lugar. Sabi ko sa sarili ko “Saang lugar? Sa lugar ng mga hunghang? Sa lugar kung saan patay na sila? Saang lugar? Kelan pa nawala sa lugar ang pagtulong?”

Teach a man to fish daw.

Napaka idealistic di ba? Pero napaka hirap gawin.

Napaka tragic isipin na kahit ang mga nakapag aral na tao ay ignorante sa tunay na takbo ng ekonomiya, ng kapitalismo, ng pera. Tanungin mo ang isang tipikal na gradweyt sa kolehiyo kung paano gumagana ang kapitalismo at kung ano ang relasyon ng pera sa utang at bibigyan ka nito ng isang malaking “Huh?”

Oo. Ganyan rin yung reaksyon ko nung una. Kinailangan pang maganap ang 2007 financial crisis bago ko maintindihan ang mga isyung ito. At naintindihan ko lang ito dahil binasa ko ito, pinag-aralan ko mag-isa. Di ito tinuturo sa eskwela – sa di maipaliwanag na dahilan (marahil ignorante rin ang mga guro). Napaka mali di ba? Sa mundo na pinapaikot ng pera, ang kasaysayan nito, mekanismo, at pag palago ay di tinuturo sa paaralan. Kailangan mo pang mag MBA para matutunan ang mga yan. At minsan pa, mali pa ang tinuturo. Panay propaganda.

Isa sa pinakamahalagang natutunan ko sa pag-aaral ko ay ang leksyon na ang kahirapan ay sadyang di mawawala sa kapitalismong sistema. Dahil mismong kapitalismo ang gumagawa ng kahirapan.

“Kalokohan!” sasabihin mo. Pero totoo. Kahit nung una, ayaw ko ring maniwala. Pero unti-unti, sa pag-aaral ko, napagtanto ko nga na tama. Sadyang may mahirap kapag may mayaman. Hindi ito mawawala. Para may yumaman, kailangan may maghirap.

to be contd.

Advertisements